Các bạn ơi!
Mình muốn thi thoảng, nhìn thấy trên bàn này dọn thêm một vài món mới. Muốn như thế thì phải có nhiều người chế tác . Mỗi người một vẻ, mới hấp dẫn, mới thu hút!
Vậy, trong khi chờ đợi các bạn chế biến, L dọn thêm mấy món "ướp lạnh" sẵn có, để đỡ buồn tí chút nghe!
20 x 5
Lương Mỹ Lịnh
20 x 5. Chưa bao giờ bà Ba bị con số này ám ảnh như thế, kể cả cái thời le te theo hầu mấy con đề. Suốt ngày, bà cứ loanh quanh ra vườn, rồi lại vô nhà, nghiêng ngó nhìn các góc. Hai mươi là hơn mười cán cuốc chớ mấy, còn con số 5 nữa, trời ơi, bé như cái lỗ mũi, làm răng mà thở.
Bà Ba lại ra vườn, những vồng rau úa vàng, ngơ ngác. Mấy bữa nắng to, rau hụt nước, héo hắt. Liên tiếp mấy cơn giông chiều, nước không lối thoát, ứ nghẹn trong vườn, rau vàng vọt rã rời. Bà Ba tiếc đứt ruột, ngơ ngẩn mất mấy hôm.
Khu vườn này, nguyên do ông nội chồng bà gây dựng. Nghe nói, hồi ấy, cụ cố có đến năm người con trai, lập gia thất đều xúm xít quanh vườn nhà trong xóm. Ông nội chồng bà là con út, từ nhỏ đã mê mải với cái nơm cái lờ, lùng sục hết đồng cao đến bàu sâu. Sau khi lập gia đình, ông nhờ cha xin phép làng cho dựng nhà ở bãi đất hoang cuối làng, quay mặt ra con bàu sâu mùa nào cũng lưng lửng nước. Con bàu này vòng vo nối dài sang mấy làng bên cạnh, nghe nói là nguyên của một nhánh sông bị chặn dòng. Lúc còn sống, chồng bà thường mơ màng về cái thời cá, tôm, ba ba, rùa, rắn... nhộn nhịp đầy bàu. Chính bởi cuộc sống thơi thả của gia đình ông nội chồng nên cái xóm Bàu đông dần, những ngôi nhà nép mình sau các lùm tre kéo dài đến tận làng bên.
Đến thời con bà, cái bàu thênh thang xưa dần dần cạn kiệt. Đất đá, nhà cửa ngày càng lấn ra bàu, chỉ có khúc sâu nhất còn rọt nước, một số người đấu giá để trồng sen. Nhưng rồi cũng không được mấy, ao tù, nước đọng cùng với bao bì, rác thải lềnh bềnh, sen chỉ lơ thơ mấy mống. Lứa con bà, không mấy đứa ở lại quê làm ruộng, làm vườn. Theo các ngành nghề, chúng dạt khắp nơi. Đồng tiền bát gạo xứ người, tuy cũng dễ kiếm, nhưng sau các khoản chi tiêu, vẫn không còn là bao. Cuộc sống vợ con ở nhà, vẫn phải bám vào đám ruộng, mảnh vườn. Dành dụm, gom góp, ước mơ cháy bỏng của chúng là xây dựng được những ngôi nhà kiên cố, khang trang.
Và, cái ước mơ ấy bổng nhiên có cơ hội thành hiện thực. Một dự án, quy hoạch gì đấy, ủi phăng hơn một nửa làng, trong đó có xóm Bàu. Lũ trẻ phấn chấn ra mặt. Đi đâu, cũng nghe xôn xao về chuyện đền bù, giải toả, tái định cư. Hơn một nửa làng tụm về một chỗ. Đất nhà, đất vườn, đất ruộng, đất bãi... ai nhiều thì hưởng nhiều, ai ít thì hưởng ít. Còn đất mới, nhà mới, ai cũng như ai, 20 x 5 mét cho một hộ. Cộng trừ, nhân chia, đem tất cả vốn liếng bao lâu gom góp, mấy đứa con bà vui mừng thông báo: Phen này, cả nhà mình “lên đời” rồi nhé. Khỏi phải phập phồng trước những cơn mưa lũ. Mà là nhà tầng hẵn hoi, cả đời mẹ cũng không nghĩ đến đâu. Chúng con quyết định làm giống y chang nhau. Mẹ thích ở với đứa nào thì ở, khỏi lo lạ chỗ...
Hơn một nửa làng rầm rập xây nhà mới. Còn nói, bên dự án gì đó, cũng rất ưu ái, họ chỉ san ủi, đổ đất, cát ở bàu, bãi trước, bao giờ có nhà mới ở mới tháo dỡ nhà cũ. Sướng quá còn gì!
Đất cát ùn về, chẳng mấy chốc con bàu biến thành bãi trắng mênh mông. Lũ trẻ con tha hồ chạy nhảy. Chỉ tội mấy đám rau trong vườn, trời nắng không nước, trời mưa không thoát. Những bữa cơm vắng dần những đĩa rau xanh (mấy đứa con dâu bà chưa có thói quen đi chợ mua rau!). Bà Ba cứ thấy nghèn nghẹn nơi cổ. Hai thằng con trai càu nhàu: Mẹ lạ thật, vườn này, đất này, có còn là của mẹ nữa đâu. Người ta cho ở tạm cả đấy. Mẹ tiếc chi mấy đám rau mà cứ ngơ ngẩn mãi. Làng mình phước đức nên mới có được cơ hội này. Chứ đi về mãi với những đám rau, đám ruộng, từ đời ông, đến đời mẹ, đời con, và cả lũ trẻ kia nữa, bao giờ mới có được những ngôi nhà “tầm cao” như thế để ngước lên với đời!
Bà Ba móm mém: Ừ, thì mẹ có nói chi đâu. Mẹ mừng cho các con không hết. Chỉ tại cái chân, cái tay mẹ, nhìn rau úa, cỏ chen, cứ bứt rứt không yên...
Là nói vậy, chứ lòng dạ bà Ba bời bời. Đâu chỉ có rau và cỏ. Gia đình bà, bao sướng, khổ, buồn vui đều hằn dấu trên mảnh vườn này. Phận đời rau trái, tuy ngắn ngủi nhưng vẫn nghĩa tình biết bao. Các con bà chẳng phải đã lớn lên nhờ chúng đấy ư. Tuy không mang lại giàu sang phú quý, nhưng rau trái vẫn cho gia đình bà một cuộc sống ổn định. Có lẽ, hơn đâu hết, gia đình bà, và nhiều bà con ở xóm Bàu này nữa rất “thấm” câu nói “đói ăn rau...”. Và còn nữa, bao yêu thương, gắn bó với từng gốc cây, ao kiểng. Như cái cội mai già góc sân kia, nó chẳng phải là đầu mối lương duyên của bà và ông đấy sao! Thuở đó, bà mới vừa mười bảy, mười tám chớ mấy. Cha bà mất sớm, nhà lại neo người, thấy hàng xóm lặt lá mai chuẩn bị đón Tết, mẹ bà đánh tiếng nói nhờ với ông cụ rồi bảo bà sang bên phụ giúp với anh ba cho nhanh xong việc đôi bên. Anh ba xoay lưng trần, bắt ghế tuốt những chùm lá trên cao. Bà lúng túng không dám rời mắt khỏi những chiếc lá mai già phía dưới, vậy mà vẫn tuốt nhầm cả những búp non. Nắng xuân nhẹ nhàng mà mồ hôi ướt đẫm cả trán. Anh ba hắng giọng: Bé con, không cần phụ giúp đâu, để đó cho tôi, một loáng là xong ngay mà. Về nhà trước đi, tôi sẽ qua ngay đó. Mà, nè, cho tôi gởi cái này đổi một gáo nước thật mát!.
Đó là bông mai đầu mùa, vàng tươi như nụ cười trên gương mặt của anh ba. Bông mai ấy, đã làm cho cô thôn nữ thao thức bao đêm... Và trong cả cuộc đời chồng vợ, trước bao gian lao, nhọc nhằn, cội mai già như điểm tựa, nhắc nhở ông, bà bền chí, kiên tâm, rồi mùa xuân sẽ về, tươi thắm những đóa mai vàng... Ngày ông trở bệnh, đang giữa tiết tháng mười mưa bão, bỗng dưng những chùm hoa vàng hé nở, lấp ló trong đám lá. Ông nắm chặt tay bà, mắt hướng về góc sân rực nắng. Mùa xuân năm ấy, cội mai không kết nổi một chùm hoa, những búp non cứ đùn lại rồi rụng dần...
Câu chuyện bên cội mai già, không biết bà đã kể cho lũ con nghe biết bao lần, cũng là đề tài vui vẻ của cả gia đình trong những dịp đoàn tụ. Vậy mà, mấy hôm trước, thằng Hai có khách, nói là mấy anh bên dự án. Khách chưa vào nhà, đã quây lại góc sân, chỉ chỏ, bàn tán. Bà Ba nhổ cỏ trong vườn, nghe câu được, câu mất. Không hiểu cớ gì, mấy ngày nay, bụng bà cứ thấp thỏm, bồn chồn như thể có kiến bò. Cho đến tối qua, cơm nước xong xuôi, thằng Hai, thằng Út, mấy đứa con dâu, con gái, cháu chắt xúm về như có giỗ. Đợi bà Ba xoáy xong miếng trầu, thằng Hai mới thủng thẳng thưa. Mẹ à, nhà mới của chúng ta, đến nay cơ bản hoàn thành, chúng con đã mạn phép mẹ, coi được ngày dọn về nhà mới. Điều kiện bên đó, không giống như nhà này của mẹ, mỗi nhà chỉ có 20 x 5. Mấy bữa nay bận rộn, chưa đưa mẹ đến xem được, với lại, mẹ cũng bảo thủng thẳng nên tụi con định để khi nào hoàn thành thì dọn đến một thể luôn. Chúng con đã bố trí xây dựng giống nhau, bên nhà chú Út cũng như bên con, phòng trên cao nhất dành cho thờ tự. Nhà mình giỗ chạp nhiều, lâu nay, mẹ rau cháo lo toan cả. Nhưng bây giờ, không còn đất đai vườn tược nữa, mẹ cũng đã già, chúng con cũng yên bề gia thất, mẹ cho chúng con gánh vác lấy trách nhiệm này. Tụi con tạm tính phân chia như vầy. Con trai trưởng, lo thờ tự, giỗ quảy cho ông bà cố và cha. Chú Út lo phần ông bà nội. Mấy cô em gái tuy đã theo chồng, nhưng cũng quây quần một chỗ cả, nhà mình xưa nay thuận hoà, các em cứ theo nếp cũ mà làm, giúp đỡ được gì thì cứ giúp... Còn phần mẹ, chúng con không dám quyết, mẹ cứ xem nhà con và nhà chú Út là nhà chung, mẹ ở bên nào cũng được. Chỉ có việc này, có lẽ phải thưa trước để mẹ chuẩn bị. Bên đó chật hẹp, không thể mang theo tất cả những vật dụng nhà này sang được. Mẹ lựa giúp chúng con, những gì thật cần thiết hãy mang theo. Cả ...cái cội mai góc sân kia nữa, chúng con đã tính nát nước, nhưng vẫn không thể nào dành cho nó một chỗ đứng bên ấy được. Nhà bên đó, sân cũng chẳng có, lấy đất đâu cho cội mai sống. Cũng may, mấy bữa trước anh em tình cờ ngồi bàn tính ở quán nước, gặp mấy anh bên dự án. Mẹ cũng gặp mấy ảnh đến xem cội rồi đấy. Họ ưng lắm, hứa rằng, sẽ cho cội cây được đứng đấy và chăm sóc chu đáo đến khi nào dự án hoàn chỉnh, sẽ rước về khu trung tâm... Không giữ được cội, chúng con tiếc lắm, đặc biệt là với mẹ. Chắc mẹ phải buồn nhiều. Nhưng con nghĩ, vẫn còn may, mẹ ạ. Dù sao, cội mai vẫn còn ở lại trên chính mảnh đất xóm Bàu này. Chúng con cũng chẳng biết khu trung tâm là gì, nhưng chắc chắc, đó phải là nơi sang trọng, bề thế. Cội mai nhà mình được đứng ở đó, cũng hãnh diện chán, mẹ nhỉ!
Tự dưng, bà Ba thấy cổ họng nghẹn đắng, sống lưng lạnh buốt, hai bên thái dương rần rần, choáng váng. Bà ậm ừ mấy câu, bảo các con định răng thì mẹ theo vậy, rồi bảo các con nghỉ sớm mai còn đi làm. Bà lụm cụm vô giường đắp chăn nằm. Trong đầu ong ong như búa bổ...
Đã khuya lắm rồi, bà Ba gắng gượng ngồi dậy. Không bật đèn, bà lần lại trước bàn thờ, rút mấy nén nhang. Hai đầu gối run bắn, bà vội quỳ mọp xuống nền. Tổ tiên, ông bà, cả ông nữa, tha thứ cho tôi. Cuộc phân ly này, tôi không định được...
Cắm đủ trên mấy bát nhang, bà Ba cầm mấy cây còn lại đi ra góc sân. Trăng mười chín, mếu xệch góc trời. Cội mai già lặng ngắt. Bà gập gối cúi thắp nén nhang vào bên gốc. Ánh trăng nhạt nhoà, đốm nhang bén gió, bùng cháy, búi tóc củ tỏi bạc phơ tuột thõng bên bờ vai gầy guộc, từng đợt, từng đợt khẽ rung lên...
Bà Ba thấy mình chơi vơi giữa không trung. Hai tầng nhà bé tẻo, 20 x 5, cứ cao lên mãi, cao mãi... Bà ở bên tầng này, ông Ba ở bên tầng kia. Ông giang tay về phía bà, bà cũng cố hết sức với tay về phía ông. Nhưng gió thổi mạnh quá, buốt quá, tay bà run rẩy. Tay ông cũng thế, đã mấy lần chạm được tay bà nhưng gió cứ thổi bạt đi. Bỗng dưng, một cơn gió cuốn tới, nhấc bà bay bổng lên không trung. Bà hoảng sợ nhắm chặt mắt lại. Nhưng rồi, một cảm giác êm ái, nồng nàn quyện lấy bà. Bà vội mở mắt ra, ôi, mai vàng, mai vàng từng lớp, từng lớp dày đặc quanh bà. Một giọng nói trầm ấm, thân quen vang vọng: cho tôi gởi cánh mai vàng...
Cây bút của nhà văn, nhà thơ trong nhóm ngũ quỷ ngày xưa càng ngày càng điêu luyện . Có phải cái bàu sen trước nhà 2 bác đó không ? Khu đó chưa có dự án quy hoạch mà , Yên tâm đi nhé !
Chào Mỹ Lịnh, nhà văn Nguyễn Ngọc Tư của Điện Bàn. Mình rất thích 3 đọan cuối, đầy cảm xúc và tâm trạng, thích nhất câu"trăng 19 mếu xệch góc trời", hay. Cảm ơn bạn nữa.
Chào Mỹ Lịnh, nhà văn Nguyễn Ngọc Tư của Điện Bàn. Mình rất thích 3 đọan cuối, đầy cảm xúc và tâm trạng, thích nhất câu"trăng 19 mếu xệch góc trời", hay. Cảm ơn bạn ...
Trích dẫn bài viết của HuuViet vào lúc 27/6/2009 02:10 PM
Cảm ơn lời động viên của các bạn. Mình sẽ cố gắng nhều hơn nữa!
Chào Hữu Việt nhé! Lâu quá mới thấy bạn lên tiếng. Đừng so sánh mình như thế, người ta sẽ cười cho đấy!